Üniversite Yaşamı Etik Kurulu

MERSİN ÜNİVERSİTESİ

ETİK KURULLAR UYGULAMA ESASLARI

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

 

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Esasların amacı; Mersin Üniversitesi akademik ve idari birimleri ve mensuplarının bilimsel araştırma, yayın, eğitim-öğretim, hizmet faaliyetleri ile toplum ve paydaş ilişkilerinde etik değerlendirilmeleri yapacak olan etik kurulların görevlerini, etik kurullara başvuru ile etik değerlendirme süreçlerini ve çalışma esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Esaslar; Mersin Üniversitesi akademik ve idari birimleri ve mensuplarının bilimsel araştırma, yayın, eğitim-öğretim, hizmet faaliyetleri ile toplum ve paydaş ilişkilerinde etik değerlendirilmeleri yapacak olan etik kurulların görevlerini, etik kurullara başvuru ile etik değerlendirme süreçlerini ve çalışma esaslarını kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Esaslar; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Senatonun görevlerini düzenleyen 14 üncü maddesi ve üniversitelerde bilimsel denetimi düzenleyen 42 inci maddesi, Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, bilim etiğine ilişkin ulusal ve uluslararası mevzuata dayanılarak hazırlanmıştır.

 

Tanımlar

MADDE 4- (1)Bu yönergede geçen;

a) Üniversite:Mersin Üniversitesini,

b) Rektör:MersinÜniversitesi Rektörünü,

c) Senato:MersinÜniversitesi Senatosunu,

ç) Birim: Mersin Üniversitesine bağlı tüm akademik ve idari birimleri,

d) Başkan: Mersin Üniversitesi Etik Kurul Başkanını,

e) Üye: Etik Kurul üyesini,

f) Etik Üst Kurulu: Mersin Üniversitesi Etik Üst Kurulunu,

g) Etik Kurullar: Mersin Üniversitesi “Etik Üst Kurulu” ile “Üniversite Yaşamı”, “Bilim” ve “Çevre” etik alt kurullarını,

ğ) Üniversite Yaşamı Etik Kurulu: Mersin Üniversitesi Üniversite Yaşamı Etik Kurulunu,

h) Bilim Etik Kurulu: Mersin Üniversitesi Bilim Etik Kurulunu,

ı) Çevre Etik Kurulu: Mersin Üniversitesi Çevre Etik Kurulunu,

i) Mersin Üniversitesi Etik İlkeleri: 21.09.2010 tarihli ve 2010/64 sayılı Senato Kararı ile kabul edilen Mersin Üniversitesi Etik İlkelerini,

ifade eder.

 

İKİNCİ BÖLÜM

Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı

 

Etik kurullara üye seçimi

MADDE 5- (1) Etik Kurulların asil ve yedek üyeleri ile kurul başkanları Üniversite öğretim elemanları arasından Rektör tarafından belirlenir ve görevlendirilir. Kurul üyeliği, Rektör onayının ilgiliye tebliği ile yürürlüğe girer.

(2) Etik Kurulların üyeleri arasında fen, sağlık, sosyal, güzel sanatlar ve eğitim bilimleri alanlarını temsil edecek en az bir öğretim üyesi bulunmalıdır. Bir kurulda üyeliği bulunan bir öğretim üyesi aynı zamanda başka bir kurulda görev alamaz.

(3) Etik Kurulların üyeleri güvenilir, tarafsız, evrensel etik normlara saygılı ve geçmişinde etik içerikli ceza almamış öğretim üyelerinden oluşur.

Etik kurulların üye sayısı ve üyelik süresi

MADDE 6- (1) Etik Üst Kurulu, beş öğretim üyesinden oluşur. Alt Kurulların üye sayısı dokuzdur.

(2) Kurullarda en az altı yedek üye bulunur.

(3) Etik Kurul asil ve yedek üyelerinin görev süresi üç yıldır. Süresi dolan üyeler, yeniden seçilebilirler.

(4) Kurul üyeliği;

a) Kurul üyesinin görev süresini tamamlaması,

b) Kurul üyesinin yazılı istifa beyanı,

c) Kurul üyesinin Üniversiteden ayrılması,

ç) Kurul üyesinin yasal bir nedenle altı aydan fazla kurul toplantılarına katılamaması,

d) Kurul üyesinin bir takvim yılı içinde izinsiz veya mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmaması,

e) Kurul üyesinin bir yıl içinde toplam beş toplantıya katılmaması durumlarında sona erer. Kurul üyeliğinin sona ermesi Rektör onayının ilgiliye tebliği ile yürürlüğe girer.

(5) Kurul Üyeliğinin, görev süresinin tamamlanması nedeniyle sona ermesi durumunda yerine 5 inci maddede belirtilen usullerle bir ay içinde yeni üye atanır. Kurul Üyeliğinin, 6 ıncı maddenin (4) üncü fıkrasının (a) bendi dışındaki sebeplerden görev süresi tamamlanmadan sona ermesi durumunda yerine Rektör tarafından yedek üyeler arasından üye atanır.

Etik kurul yönetimi

MADDE 7- (1)Etik kurullarda, ilgili kurulun ilk toplantısında başkan kurul üyelerinden birini başkan yardımcısı olarak seçer. Bir üye en fazla iki dönem üst üste başkanlık yapabilir. Başkanın görevi sona erdiğinde başkan yardımcısının da görevi sona erer.

(2) Etik kurul üyeleri olayla ilgisinin bulunduğu durumlarda oturuma katılmaz. Başkan ve yardımcısının oturuma katılmadığı durumlarda, oturumu üyelerin kendi arasından seçecekleri bir üye yönetir.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Etik Kurulların Görev ve Sorumlulukları

 

Gizlilik ve tarafsızlık

MADDE 8- (1)Etik ihlallere ilişkin başvurularda, Etik Kurul gündemdeki konunun gerçekçi ve tarafsız değerlendirmesini yapar ve durumun çözümü için mümkün olan en iyi kararı alır. Üniversitenin etik kuralları çerçevesinde, dürüstlük ve tarafsızlıkla çözüme yönelik hareket eder.

(2) Etik kurullar, değerlendirme yaptığı, karar aldığı ve görüş verdiği etik konular ve sorunlarda gizlilik içinde çalışır ve ilgili tüm bilgi ve belgeleri saklı tutar.

(3) Etik kurul üyeleri, tarafsız olmak, hızlı çalışmak, gizliliği korumak ve bireylerin haklarını koruyan süreçleri takip etmekle yükümlüdürler. Etik kurul üyeleri, kurula yapılan başvurular ve bunlarla ilgili bilgiler ile toplantılardaki tartışmaların gizli tutulmasından sorumludurlar.

(4) Başvuruya konu olan olayla ilgisi bulunan üye veya üyeler, konunun incelendiği oturuma katılamaz ve konuyla ilgili hiçbir süreçte yer alamaz.

(5) Mersin Üniversitesi Etik Kurulları, Mersin Üniversitesi Senatosu tarafından 21.09.2010 tarihinde kabul edilen Mersin Üniversitesi Etik İlkeleri kapsamında yer alan konular çerçevesinde çalışırlar.

(6) Etik Kurullar, T.C. Anayasası, ilgili yasa, kararname, tüzük, yönetmelik, yönerge, uluslararası anlaşma ve etik değerlere dayanarak bağımsız olarak çalışmalarını yürütürler.

Etik kurul başkanının görevleri

MADDE 9- (1)Etik kurul başkanının görevleri şunlardır.

a) Etik Kurul toplantılarını yönetir.

b) Başvuru konularını gündeme alır ve Kurul üyelerini konuyla ilgili bilgilendirir.

c) Gerektiğinde Kurulu olağan dışı toplantıya çağırır.

ç) Konuyla ilgili kişilerle yazışmaların yapılmasını sağlar.

d) Kurulun gerekli gördüğü durumlarda ilgili kişilerden yazılı görüşünü ister, sözlü görüşü alınacak kişileri ise toplantıya davet eder.

e) Kurul Kararlarının kanuna uygunluğu konusunda gerekli yerlerden destek alarak düzenleme yapar.

Etik üst kurulunun görev ve yetkileri

MADDE 10- (1)Etik üst kurulunun görev ve yetkileri şunlardır.

a) Üniversitenin etik ilkelerinin bilinmesi ve benimsenmesine yönelik eğitimler düzenler ve etik yaşam kültürünün yaygınlaşmasını sağlayıcı faaliyetler yapar.

b) Üniversite etik ilkelerini ve ihlal durumlarındaki başvuru süreçlerini değiştirir, düzenler ve yeniler.

c) Üniversite bünyesinde ortaya çıkan ve yaygınlaşan yeni etik sorunları değerlendirerek gerektiğinde yeni etik alt kurullarının oluşturulması için Rektörlük makamına öneride bulunur.

ç) Etik alt kurulları arasındaki eşgüdümü sağlar.

d) Etik alt kurullarının doğrudan kapsamına girmeyen konuları değerlendirir.

e) Etik alt kurullarının kurullarda çıkabilecek anlaşmazlık veya çözümsüzlük durumunun ortaya çıktığı konuları değerlendirir.

f) Etik alt kurul kararlarına itiraz durumlarında ilgili konunun değerlendirmesini yapar.

(2) Etik üst kurul, Başkanın gündemli çağrısı üzerine yılda en az 2 defa ve üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Gerektiğinde Başkan, Kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Etik alt kuruları ile kurulların görev ve yetkileri

MADDE 11- (1) Etik alt kurulları; Üniversite Yaşamı Etik Kurulu, Bilim Etik Kurulu ve Çevre Etik Kuruludur. Bu kurulların görev ve yetkileri şunlardır.

a) Üniversite Yaşamı Etik Kurulu; Üniversitenin akademik ve idari birimlerinde eğitim-öğretim ve hizmet faaliyetleri ile üniversitenin toplum ve paydaşlarıyla ilişkilerinde ortaya çıkan etik sorunlarda, Mersin Üniversitesi Etik İlkeleri ve evrensel etik normlar doğrultusunda, yeterli ve inandırıcı kanıtlara dayalı değerlendirme yapar ve görüş bildirir. Üniversite yaşamına ilişkin tüm konular kapsamındaki etik ihlallere ilişkin başvuruları değerlendirir.

b) Bilim Etik Kurulu; Üniversite mensuplarının bilimsel araştırma, yayın ve proje çalışmalarında ortaya çıkan etik ihlal durumlarında, Mersin Üniversitesi Etik İlkeleri ve evrensel etik normlar doğrultusunda, yeterli ve inandırıcı kanıtlara dayalı değerlendirme yapar ve görüş bildirir.

c) Çevre Etik Kurulu; Üniversitenin akademik ve idari birimlerinde eğitim-öğretim ve hizmet faaliyetleri ile Üniversite mensuplarının bilimsel araştırma, yayın ve proje çalışmalarında ortaya çıkan çevre etiğine aykırı durumlarda, Mersin Üniversitesi Etik İlkeleri ve evrensel etik normlar doğrultusunda, yeterli ve inandırıcı kanıtlara dayalı değerlendirme yapar ve görüş bildirir.

(2) Etik alt kurullar, Kurul Başkanının gündemli çağrısı üzerine ve üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır.

(3) Etik alt kurullar, incelemeye aldıkları başvuru konusunun alanlarına girmediğine hükmeder veya başvuru konusunu karara bağlamada anlaşmazlık yaşarlarsa başvuru dosyasını Etik Üst Kuruluna havale ederler.

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Etik Kurulların Çalışma Biçimleri

 

Etik kurullara başvuru

MADDE 12- (1) Şikâyete ilişkin başvuru, Rektörlük makamına yazılı dilekçe ile yapılır ve Rektör tarafından ilgili Etik Kurula havale edilir.

(2) Başvuru dilekçesi, başvuru sahibinin adını, soyadını ve adresini içermelidir. Sadece başvuru sahibi tarafından imzalanmış dilekçeler değerlendirmeye alınır. Başvuru dilekçesinde, mümkünse şikâyete taraf olan kişinin adı, soyadı ve adresi, varsa konuyla ilgili kişilerin ad ve adresleri bulunmalıdır.

(3) Başvuru dilekçesinde, etik ilkelere aykırı davranış iddiasına ilişkin tüm bilgiler açık ve ayrıntılı olarak belirtilmelidir. Konuya ilişkin tüm belgeler dilekçeye eklenmelidir.

(4) Başvuru sahipleri; başvurularında beyan ettikleri tüm bilgi ve belgelerin doğruluğunu kabul etmiş sayılırlar.

(5) Yargı organları tarafından incelenmekte olan veya karara bağlanmış konular hakkında Kurula başvuru yapılamaz.

(6) Daha önce Kurul tarafından karara bağlanmış konular yeni kanıtlar gösterilmedikçe tekrar gündeme alınamaz.

(7) Başvurularda, kişiler hakkında kasıtlı ve asılsız ihbarda bulunulduğunun tespit edilmesi durumunda konu Rektörlük makamına iletilir.

Değerlendirme ve karar

MADDE 13- (1) Etik Kurula gelen tüm başvuru dosyaları Etik Kurul başkanı tarafından en yakın tarihteki toplantı gündemine alınır. Toplantı günü, saati ve gündemi toplantıdan en az bir hafta önce üyelere başkan tarafından duyurulur.

(2) Kurul olayda etik ilkelere aykırı davranış bulunup bulunmadığını incelemeye alır. Başvuru dosyasında yeterli bilgi bulunmadığı sonucuna varırsa, başvuru sahibi, şikâyete taraf olan kişi veya varsa ilgili kişilerden yazılı veya sözlü görüş isteyebilir.

(3) Etik kurullara yapılan başvuruların değerlendirilmesinde, gerektiğinde, konu ile ilgili uzmanların görüşlerine başvurulabilir. Bu kişiler toplantıya davet edilebilecekleri gibi, görüşleri kendilerinden yazılı olarak da istenebilir.

(4) Sözlü görüşleri alınacak kişiler toplantılara Kurul Başkanı tarafından yazılı olarak davet edilir. Sözlü görüşmeler, katılan kişilerin de imzalarıyla yazılı olarak tutanak altına alınır.

(5) Görüşleri istenen kişiler, davet edildikleri toplantıya katılmamaları veya yazılı olarak görüşlerini sunmamaları durumunda bu haklarından feragat etmiş sayılırlar. Bu durumda Etik Kurul eldeki bilgi ve kanıtlara dayalı olarak değerlendirme yapar ve görüş bildirir.

(6) Etik Kurullar inceleme ve değerlendirmeleri sırasında başka kurum ve kuruluşlarla yapılması gereken yazışmaları Rektörlük aracılığıyla yapar.

(7) Etik Kurul incelemeye aldığı konuyu başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içinde karara bağlar ve Rektörlük makamına sunar. Bu süre, Kurulun gerekçeli kararıyla en çok iki ay uzatılabilir.

(8) Etik Kurul kararlarında salt çoğunluk aranır. Etik kurul toplantısında alınan tüm kararlar etik yargıların gerekçeleri ile birlikte nihai bir rapor halinde düzenlenerek toplantıya katılan üyelerin tamamı tarafından imzalanır. Karara karşı oy kullanan üyelerin gerekçeli kararları nihai rapora eklenir.

(9) Etik Kurula ait tüm belge ve dosyalar ile inceleme ve değerlendirme sürecindeki tüm yazışmaların birer örneği, ilgili yönetmeliklerin öngördüğü sürece saklanır.

(10) Başvuruya ilişkin Kurul kararı, taraflara duyurulması ve gereği için Rektörlük makamına sunulur. Değerlendirmenin sonucu, başvurunun karara bağlandığı toplantı tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde Rektörlük tarafından taraflara bildirilir.

Kurul kararlarına itiraz

MADDE 14- (1) Etik Üst Kurulun kararları kesindir ve itiraz edilemez.

(2) Etik Alt Kurulların kararlarına yapılan itirazlar Rektörlük Makamına yapılır. İtiraza sebep olan başvuru dosyası Rektör tarafından Üst Kurula sevk edilir.

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Yürürlük ve Yürütme

 

Yürürlük

Madde 15- (1) Bu Esaslar, Mersin Üniversitesi Senatosunca kabul edildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 16- (1) Bu Esaslar, Mersin Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.